Sint Jozef

Start
Omhoog

 

Maatschappij Sint Jozef: 145 jaar vriendschap en verbroedering

Erika Wouters en Gil Tack

Op 15 maart 2013 werden de leden van de Maatschappij Sint Jozef op het stadhuis feestelijk ontvangen ter ere van het 145-jarig bestaan. Het was de inzet van een feestweekend vol met cultuur, natuur, lekker eten en dans in het oosten van ons land. Peter de Jong, de huidige voorzitter, wilde er graag over vertellen. Jeanneke Gorremans, echtgenote van de vorige voorzitter Karel Van Gael, kon spijtig genoeg niet bij het gesprek aanwezig zijn.

Het prille begin

De Maatschappij werd gesticht op 3 mei 1868 door Joseph Lenaerts, toen er in België nog geen enkele vorm van sociale zekerheid bestond. Zelfstandige schrijnwerkers en hun werkgevers, later iedereen die in de bouw werkte, verenigden zich om werkloze en zieke leden te ondersteunen. Voor een lidgeld van 10 centiemen per week, dit is 5,20 fr. op jaarbasis, konden de leden en hun familieleden zich bij ziekte laten verzorgen. De vereniging koos hiervoor de dokter en apotheker, die werkten tegen het goedkoopste tarief !
De vereniging was, waarschijnlijk terecht, selectief en erg streng. Elk lid moest worden voorgedragen en een groot aantal boetes waren voorzien in het eerste reglement. De boetemeester, nu schatbewaarder genoemd, was daarom een belangrijk lid van het bestuur. Een lid kon een boete oplopen wanneer hij een ziekte veinsde, niet deelnam aan de mis op de dag van het teerfeest, zich onfatsoenlijk gedroeg tijdens de rondgang door de stad of niet opdaagde voor de algemene vergadering. Bestuurleden, die te laat kwamen op de vergadering,werden eveneens gesanctioneerd. De tijden veranderen echter en in de loop van de 20ste eeuw werden de boetes alsmaar versoepeld en zijn nu helemaal afgeschaft.

Heel belangrijk voor een zich respecterende vereniging is een standaard en een vaandel. Nog steeds stapt ieder jaar op de dag van het teerfeest de vaandeldrager voorop tijdens de tocht naar de kerk. Momenteel neemt Michel Van de Heyning, tevens secretaris (vroeger geheimschrijver genoemd), deze taak op zich. De eerste vlag met standaard werd in 1938 door een nieuw exemplaar vervangen en als belangrijk erfgoed aan het Taxandriamuseum geschonken.

Nieuwe doelstellingen

In 1891 hield de vereniging op een maatschappij voor onderlinge bijstand te zijn. Deze taak werd overgenomen door de grote Werkmansgilde van Turnhout, wat meer financiële  mogelijkheden bood. Door de hechte vriendschapsbanden, die in de loop der jaren in de maatschappij waren ontstaan, werd besloten deze, met andere doelstellingen weliswaar, toch in stand te houden. In de oude ledenboeken staan in mooi handschrift de namen en het betaalde lidgeld nauwkeurig genoteerd. Soms is een lid overleden of uit de sociëteit gegaan. In maart 1914 noteert de toenmalige schatbewaarder dat er ‘nu in kas is, totaal vierhonderd vijf en zestig franken en drij en zeventig centiemen’. De huidige schatbewaarder is Wilbert Van Lier.

De traditie getrouw

De Maatschappij Sint Jozef houdt nog steeds de 145-jarige tradities in stand. Vijf keer per jaar wordt er vergaderd, momenteel in café St-Pieter. Tijdens deze bijeenkomsten mag er niet over het werk worden gesproken en dat is o zo moeilijk voor zelfstandigen !

Elk jaar rond 19 maart, het feest van hun patroonheilige, is er een teerfeest. In stoet, standaard en vlag voorop, gaan de leden naar de Maria Kapel in de Herentalsstraat voor het bijwonen van de Heilige mis. Twee zinnen in de schuldbelijdenis worden elk jaar opnieuw met extra nadruk uitgesproken: ‘Omdat wij vaak geen tijd maken voor ons gezin en te veel bezig zijn met ons werk en met onze zaak. Heer ontferm u over ons !’

Tijdens de kerkdienst wordt bij speciale gelegenheden het Lied ter ere van Sint Jozef door de leden gezongen. Sinds enkele jaren wordt het tijdens elke vergadering gerepeteerd om de vertolking toonvast te laten verlopen. Nochtans klonken de woorden aan Sint Jozef in het tweede couplet ‘De wijsheid Gods beval uw handen. Haar allergrootste schatten aan. Wie zou niet van begeerte branden, om onder uw schild te staan’ niet minder overtuigend.

Na de mis volgt er ontbijt, bestaande uit kotelet met veel saus en pistolets. Stoere mannen, werkers in open lucht op de werf moeten goede inslag hebben! Het wordt echter steeds moeilijker om in onze tijd van cholesterolarme voeding dit calorierijke ontbijt te bestellen.

Het feestmaal van het teerfeest heeft  plaats in het ‘stamhuis’. In de jaren ’50 was dit Het Lindenhof (bij Constant Dom – Raeymaekers), eerst in de Sint Anthoniusstraat nummer 24, later in de Warandestraat. De prijs varieerde tussen 275, 250, 190 of 165 fr. voor een menu. Er werd beslist om voor de 190 fr. te gaan. Deze menu bestond uit:

Soep Champignons Pompadour
naar keuze Tarbot of Normandische tongen
Tong Champignons en Godardsaus met croquetten
Dyonaise
Fruit
Mokka

In 1937, voor de oorlog dus, kostte een menu bij Steenackers, Gasthuisstraat 47 slechts 24,75 fr .

De jubileumfeesten waren natuurlijk speciale gebeurtenissen. In 1958 werd het 90-jarig bestaan gevierd. Het gedetailleerde programma is bewaard gebleven:
‘ ’s Morgens maakt het mannendeel een rondgang door de stad met vlag. Om 13.00 u worden wij met onze dames ontvangen door de beheerraad van de Sociale Kamer der Bouwnijverheid in de Begijnenstraat  9. Het is dus wel te verstaan dat al de dames naar de SKBK tegen 1 uur komen. Aanbieding van de erewijn. Daarna banket in het Lindenhof. Om 21 u is er een redoute met orkest, waar de familie van onze leden op uitgenodigd is, om deel te nemen in het jolijt hetwelk er rond die tijd wel heersen zal.’

Jolijt is verzekerd op alle bijeenkomsten. In 1936 luidt de uitnodiging voor een eendaagse uitstap: ‘Iedereen is welkom en aan leute zal het niet ontbreken. De prijs is 44 fr. en ieder neemt een knapzak mee.We vertrekken aan ons lokaal De Kempen op de Markt te 7 uur en zullen terug in Turnhout zijn tussen 22 en 23 uur.

In de jaren ’50 gaat het richting Wallonië: ‘Vertrek uit Turnhout om 7 uur, bezoek aan St- Truiden, Spa, Luik en de Barrage van de Gileppe. Terug in Turnhout omstreeks 22 uur. Belangrijk detail in deze uitnodiging: ‘Het is in totaal 10 uur rijden!

Ondertussen wordt om de vijf jaar het teerfeest uitgebreid tot een tweedaagse. In 2013 bij het 145-jarig bestaan gaat het richting Tongeren, ’s Gravenvoeren, Aubel met bezoek aan de brouwerij Val-Dieu en daarna terug langs Maastricht en Eindhoven.

Wat altijd op de uitstappen meegenomen wordt en ook uitgestald op de teerfeesten, is de kist met timmeralaam en de kaarsjes voor Sint Jozef. Alle leden dragen ook een speldje, dat van de bestuursleden voorzien van één groene franje, dat van de voorzitter van twee. Bij 25 jaar lidmaatschap krijgen de leden een bijzonder aandenken zoals bv.dit beeldje ontworpen door kunstenares May Claerhout.

Toch afwijken van de traditie …

In 2002 wordt samen met de euro een belangrijke nieuwe regel ingevoerd : tijdens de vergadering in januari wordt er met ‘Verlooren Mondagh’ worstenbrood of appelbol geserveerd.

Dit jaar wordt voor de 1àde keer ook een fabrieksbezoek ingericht. Eenmaal per jaar wordt er een herfstwandeling met gids georganiseerd, gevolgd door een goed gevulde gezellige koffietafel.

In 2010 valt het mannenbastion: een vrouw treedt toe tot de maatschappij. Aanvankelijk was er wel wat commotie, maar deze werkneemster van August Van Miert, één van de oudste leden, gaat naar de werven en hoort er dus bij.

Praktische info

De vereniging telt op dit moment 23 leden. In het bestuur zetelen Peter de Jong voorzitter, Mark Van Gils ondervoorzitter, Michel Van de Heyning secretaris/vaandeldrager, Wilbert Van Lier schatbewaarder en de bestuursleden Bert Cillessen, Ivo Van Ballaer en Felix Vermeiren. Van het feestcommissie maken: Jef Aerts, Mark Van de Heyning en Hugo Vansande deel uit. De leden zijn: Gust Van Miert, Roger Borgmans, Roger Baeken, Harry Baeken, Karel Moelans, Frans Versmissen, Raymond Baeken, Charel Gijbels, Alex Devogel, Jo Van Miert, Jos Berden, Wendy Van Beek en Jef Neeskens.

Nieuwe, jonge leden zijn steeds hartelijk welkom in deze interessante vriendenclub.

Contact :  gsm: 0475 282 690 of e-mail: mijstjozef@keukendroom.be.

Om te eindigen nog een grappige eigenaardigheid over deze vereniging: normaal verwacht iedereen een groot jubileumfeest bij het 150-jarig bestaan van een vereniging. Dat de Maatschappij Sint Jozef dit al organiseerde bij het 145-jarig bestaan, heeft een eenvoudige verklaring: aannemers blinken niet uit door geduld, net zo min als hun klanten!

© Dani Bellemans & Het Bezemklokje 2011-2018
laatste wijziging op 05/07/2019