bibliotheek / boekerij

Start
Omhoog

 

Toen de bibliotheek nog de boekerij was.

Erika Wouters en Gil Tack, met veel dank aan Mia en Ida Van Gerven

Ditmaal was Het Bezemklokje in Lichtaart uitgenodigd voor een gezellige babbel bij Ida Van Gerven. Haar zus Mia, kloosterzuster van het H.Graf was speciaal van Tongerlo, waar de zusters nu wonen, gekomen om samen herinneringen op te halen aan hun vader Jos Van Gerven en aan zijn grote passie: de Turnhoutse boekerij!

Deze boekerij, gelegen links naast de hoofdingang van de Sint-Pieterkerk (toen nog Victor Van Halstraat) was midden jaren ‘30 geopend op initiatief van de parochie. De leiding was in handen van onderpastoor Huybrechts en het doel was ‘het volk te verheffen’.  Jos Van Gerven, was samen met Gust Wouters, Meester Maes van de St Jozefsschool en Kamiel Van Baelen één van de actieve werkers. Andere toegewijde medewerkers waren Jos Hendrickx en Lode Dieltjens. Wat zij deden werd toen beschouwd als een soort apostolaatwerk.

Een bibliotheekbezoek was in de jaren ’40 en ’50 een totaal ander gebeuren dan nu. De lezer werd door een lange toog van het leesmateriaal gescheiden: zelf snuisteren tussen de boeken was er dus niet bij. Hij kon vooraf wel in de catalogus kiezen wat hij wou ontlenen, maar dat bleef beperkt tot de eigen leeftijdscategorie: categorie 4 was voor volwassenen, 5 voor adolescenten en 6 voor kinderen. Categorie 1 bevatte de verboden boeken, die normaal niet beschikbaar waren en categorie 2 en 3 waren voorbehouden voor diegenen, die 'verder gestudeerd'  hadden.  Aan de dienstdoende baliebediende gaf de lezer zijn gekozen titels op en pas nadat deze waren goedgekeurd, werden de boeken uit de rekken gehaald. Regelmatig gebeurde het dat het gevraagde boek werd geweigerd omdat de inhoud niet geschikt was voor de aanvrager! Als de lezer zelf geen titels opgaf, koos de bibliothecaris voor hem, toonde van tussen de rekken het boek en riep de titel.

Jozef Van Gerven, Jef in de eigen familie en Jos voor de familie van zijn echtgenote werd geboren op 18 september 1905 als helft van een tweeling. Zijn tweelingbroer kreeg de naam Lode maar werd zoals in Turnhout gebruikelijk was ‘Lodde’ genoemd. Het gezin telde in totaal 11 kinderen en woonde in de Kadasterstraat.

 Jos werd later onderwijzer in de stadsschool in de Prinsenstraat en leerde daar zijn vrouw Mia De Wit kennen, de ‘juffrouw’ van het 2de studiejaar. Zij trouwden in 1931 en het koppel kreeg 8 kinderen: Mia, Paula (op 4-jarige leeftijd gestorven aan een ‘gebroken hartvlies’), Ida, Paul (onlangs overleden), Hilde (op 2-jarige leeftijd gestorven aan longontsteking), Magda, Jan en Tony.

Mia en Ida die ons de informatie voor dit artikel verstrekt hebben, gingen net als hun ouders in het onderwijs: Mia als kloosterzuster van het H.Graf gaf les in het secundair in Turnhout, Ida als onderwijzeres in het lager onderwijs in Vosselaar. Met een kwinkslag vertelden ze: “Ons moeder had op gebied van kinderen alles dubbel: twee dood, twee rosse, twee dikke en twee gewone!”

De kinderen van Jos Van Gerven mochten na de uren in de bibliotheek, die zij boekenschool noemden, boeken gaan kiezen. Achteraan was er een smal, donker ‘koerke’, een kolenhok en een vieze WC, die niemand wilde gebruiken. Tijdens de 2de wereldoorlog mochten de kinderen daar plots niet meer komen, omdat er zogezegd boeken lagen van zieke mensen en zij die ziekte zouden kunnen overkrijgen. De echte reden was echter dat er achter de boekerij een geheime zender van het verzet verborgen zat, vlak onder de ogen van de Duitsers die aan  de overkant in ‘Het Toreke’ hun hoofdkwartier hadden. De verzetslieden, die ook in de  bibliotheek vergaderden, werden later verraden en gedeporteerd. Hierdoor ontstond plots een tekort aan medewerkers en Jos trok naar Sint-Victor met de vraag of er onder de laatstejaarsstudenten bereidwillige helpers waren. Ida herinnert zich de naam van een zekere Johan(neke), die nog lang nadien bleef helpen in de boekerij. Alhoewel Jef Van Gerven geen deel uitmaakte van het verzet, bleef hij toch voor de veiligheid samen met dochter Ida - die zich van geen kwaad bewust was - een tijd ondergedoken in Klein Rees bij boer Van Hoof. Niemand van zijn gedeporteerde collega’s is uit het concentratiekamp teruggekomen.

Ida las heel veel en voor haar was vooral de blokperiode extra moeilijk! Juist dan  kwamen immers de nieuwe boeken voor de boekerij bij hen thuis aan. Overal werden ze in huis gestapeld, ook in de slaapkamers, waar moest gestudeerd worden. Voor een boekenwurm was de verleiding wel heel groot…

In het gezin Van Gerven was literatuur troef: Gerard Walschap, Maria Elisabeth Belpaire en Albert Van Hoogenbemt waren huisvrienden. Allerlei tijdschriften zoals Streven, Cultuurleven, Boekengids en Lecturama lagen er ter inzage. Vader Van Gerven had alles over voor zijn boekerij. De 40 gepasseerd haalde hij in Leuven zelfs het diploma van bibliothecaris na 14 dagen keihard studeren.

Hij overleed op 4 februari 1958, 54 jaar oud en in Turnhout beter gekend als bibliothecaris dan als onderwijzer !

© Dani Bellemans & Het Bezemklokje 2011-2018
laatste wijziging op 20/03/2019